Цæрунцæ нæ астæу

 

Ацибон нæ ниффинсун фæндуй хъиамæтгун æма рæсугъд уоди хецау кай, еунæг бон дæр æ уоди æнцондзийнадæбæл ка нæ басагъæс кодта, фал царди разуайæн ка фæккодта, уæхæн силгоймагбæл. Йе æй Елойти – Цакъоти Розæ Аламати кизгæ.

     Райгурдæй Розæ хонхи, зæнхæбæл  рæсугъддæр къумтæй сæ еуеми, Уæхъæци гъæуи Цакъоти Аламат æма Саматий хумæтæг косæг, фал адæмуарзон хæдзари 15 октябри 1930 анзи. Адтæнцæ устур бийнонтæ – 4 æнсувæри ма 6 хуæри. Раги ралигъдæнцæ будурмæ æма æрбунæттон æнцæ Сурх – Дигори гъæуи. Ардигæй рандæй, Фидибæсти Устур тугъд ку райдæдта, уæд цифуддæр знаги нихмæ тохи будурмæ бийнонти фидæ. Самати байзадæй сувæллæнтти хæццæ. Æ бон куд адтæй, уотæ сæ гъæуай кодта фудрæстæги, фал раги бацудæй йе носон бунатмæ, æ цардæмбали исæздæхтбæл дæр нæбал бацийнæ кодта, уотемæй. Седзæртæмæ кастæнцæ фиди æнсувæрти бийнонтæ.

   Розæ каст фæцæй астæуккаг скъола Сурх - Дигори. Ахур хуарз кодта, адтæй имæ зонундзийнæдтæ райсунмæ турнундзийнадæ. Скъола каст фæууни фæсте бацудæй уæлдæр ахурадæ райсунмæ. Фæндæй адтæй физикæ æма математики ахургæнæг исун, сувæллæнтти хæццæ косун. Гъулæггагæн, æ фæндон æ къохти нæ бафтудæй, уомæн æма кæстæртæмæ кæсун гъудæй. Æрæздахтæй гъæумæ ма фæллойнæ кæнун райдæдта хуæрз æригон кизгæй.

     1953 анзи æ амонд иссердта Елойти муггаги. Æ цардæмбал Темури рарвистонцæ æртæ анзи Æфсади рæнгъити службæмæ. Цалдæнмæ йе Райгурæн бæсти размæ æ ихæс хецæн кодта, уæдмæ Розæ йе фсийнæ Монæти хæццæ мадæ ма кизги хузæн иссæнцæ. Сæ дзурд кæрæдзебæл бадтæй, ма æнгом бийнонтæй цардæнцæ. Темур ку исæздахтæй æ хæдзарæмæ, уæд бийнонтæ баунаффæ кодтонцæ сæ фадуæттæ фæххуæздæр кæнунæн ести мадзæлттæ агорунбæл. Рандæ æнцæ Згиди гъæумæ шахти косунмæ. Фæцæнцæ си 1963 анзи уæнгæ, удта фæстæмæ Сурх – Дигори гъæумæ исæздахтæнцæ. Хæдзарæ искодтонцæ. Исæнтæстæй син дууæ фурти ма дууæ кизги: Феликс, Фатимæ, Игорь æма Эммæ.

    Анзи бæрцæ бакуста Розæ Чиколай хуйгути цехи, уой фæсте ба Сурх – Дигори хуйгути. Зæрдерис косæг адтæй раззагдæрти хæццæ. Нифсхаст, лæгигъæдгун силгоймаг йе ´нæхъаурæ усхъитæбæл хаста царди уæзæ. Æд зумæг, æд сæрдæ, бони фæцъцъæхæй ба изæрдалингтæмæ æнæ еу бон фæццохæй раззагдæрти хæццæ хаста æ куст. Ци адæми хæццæ куста, етæ æй нигъгъуди кодтонцæ зæрдхæлар силгоймагæй. Некæд неке зæрдихудти бацудæй, æ бон кæми адтæй, уоми алкæмæн дæр цæттæ адтæй йе нхуси хай бахæссунмæ. Лæкъун цæстæй некæд некæмæ ракастæй, фæлмæн дзурд ирдта алкæмæн дæр. Абони дæр ма арæх æрæфтуйунцæ æ зæрди, ци берæ хуарз адæмти хæццæ евгъудæй æ цард кусти медæгæ.   Берæ бийнонтæ нæ разиндзæй сæ гъæуи, Рози хуарз кæбæл нæйес.

    Розæ æрмæст хæдзайронтæн нæ, фал æгас муггагæн дæр æхе бауарзун кодта æ ездон тог æма рæсугъд зæрди фæрци. Сатанайау гъæйтт æма рæдаукъох, æгъдау дæттунмæ цæттæ, хæдзари лæмбунæг. Розæ æрмæст кадгин силгоймаг нæй, фал ма æй фæлмæн мадæ æма уарзон нана. Æ кæстæртæн сæ райгурцæй абони уæнгæ дæр æй федар мæсуг, æнæбасæтгæ хъаурæ. Æ цардæмбал Темури хæццæ сæ æривардтонцæ надбæл, царди тонхи сæ рауагътонцæ. Балæвар син кодтонцæ, адæймагмæ  хуæздæр менеугутæ цийес, уони.  Æнцæ хуæрзтог, æгъдаугин, æмбалуарзон, хуарз æмгарæ, сæхе фæллойнæй ка цæруй, уæхæн. Ес син кæстæртæ. Æ киндзæ ин æй кизги хузæн, æ сиæхстæ - фуртти. Æ бæдæлтти бæдæлттæ дæсемæй, удта ма уони бæдæлттæ дæр дæсемæй æгæрон уарзтæй уарзунцæ сæ фæлмæнцъух нанай. Æ къохти гъар æма æ зæрди рохс син æнвгъауæй дæттуй Розæ. Æрмæст æхе уæнттæ нæ, фал ма синхи киндзитæн дæр æй зундамонæг, раст надбæл æвæрæг, сæ алли гъуддаги хæццæ дæр  имæ уайунцæ, æ хæццæ унаффæ кæнунцæ. Алке цийнæй дæр си уæлæрвти тæхуй, алке мастæй ба си дууæ хаййи есуй æхемæ. Æ кæстæртæ, синхбæстæ си æнцæ сæрбæрзонд, сæ сæртæй ин ниллæг ковунцæ. 

      Дессаги силгоймаг æй Розæ. Æнцон нæй уой аккаг дзубандитæ иссерун. Берæ æнзти дæргъи ма æ бæдæлтти, æ кæстæрти рæсугъддзийнадæ ингæй, цæрæд. Синхи кæстæртæн дæр æй  сæ разæнгардгæнæг, сæ хъаурæ æма намус. Фулдæр ке уарзис, Розæ, етæ дин лæггадæ кæнун куд фæразонцæ. Дæ нифсæй - нифсгун, дæ хъаурæй - хъаурæгин, дæ зундæй - хайгин.

                                                         Бабочити Э.