Гъудитæ

 

   Цæветтонгæ, маддæлон æвзаги хъаурæ æма царди æ бунат ций, уой тухæй нæ бон æй берæ дзорун. Махæй, газет кæсгутæй, Ирæфи райони цæргутæй, алкедæр æнæмæнгæ зонуй, не ’взаг гъæуамæ ци бунат ахæсса, куд си пайдагонд цæуа бийнонти астæу дæр, æхсæнади медæгæ дæр, уой. Берæ зундгонд, курухон, ахургонд лæгтæ, хумæтæги адæм дессаги гъудитæ финстонцæ æма финсунцæ маддæлон æвзаги тухæй. Æмтгæй райсгæй син сæ гъудитæ уотæ лæдæрун гъæуй, æма маддæлон æвзаг адæми æносон хъаурæ, дзиллити, фæлтæрти æносон хъисмæт æма нæ рагфиддæлтæй æрбаист хæзна æй. Фал æцæгæй ба куд æй абони бони царди медæгæ æ бунат, æ кадæ, æ исонбон?

   Мæ гъудитæ мæ зæгъун фæндуй, Хуцауи размæ мæ къох мæ зæрдæбæл ниввæргæй, аци фарстай туххæй. Анзæй - анзмæ нæ дигорон æвзаги хъаурæ адæми астæу сагъæссагдæр кæнгæ цæуй! Цæй туххæй уæд? Уомæн æма нæ гъæути хестæрæй дæр, кæстæрæй дæр маддæлон æвзагæй хузæнон нæбал пайда кæнунцæ. Нæ сувæллæнттæ æд минкъий, æд устур сæ медастæу фулдæр уруссагау дзорун райдæдтонцæ бийнонти медæгæ, синхбæсти, скъолати, рæвдауæндæнтти. Гъæуккаг фæсевæдæй дигоронау ка дзоруй, уони нимæдзæ, гъулæггагæн, ниллæгдæр кæнгæ цæуй! Баруагæсуæд уи, æз хаттæй – хатт, гъæуи цæргæй, радзæгъæл ун, мæхе Уæрæсей горæттæй ескæми рангъæл ун! Ами тъæпп, уоми тъæппæй, æрдæг дигорон, æрдæг уруссагау дзорунцæ нæ адæм сæ медастæу. Йе уотæ ходæг фæууй, æма ибæл дæсни режиссер театри сценæбæл дессаги равдист аривæрдзæй. Уоци гъуддаги фудгин æнцæ хестæртæ: ниййергутæ, нанатæ, бабатæ, кæцитæ сæ кæстæртæмæ дзорунцæ уруссагау. Мæ кусти медæгæ дæр, синхи дæр мæ багъæуй сувæллон бафæрсун: кæмæй дæ, кæми цæрис, ке хуæрифурт дæ æма уотæ изолдæр. Мæ фарстатæ мин сæ фулдæр нæ балæдæрунцæ хатгай æма мæ сæ багъæуй уруссаг æвзагмæ ратæлмац кæнун.

     Æз уотæ нæ зæгъун, нæ паддзахади еумæйаг цитгин уруссаг æвзагæй райзол уæн, хузæнон æй ма пайда кæнæн. Алли фарстайæн дæр æхе сæрмагонд бунат, рæстæг æма ахсгиаг домæнтæ ес. Фал нин сæйраг бунат, мæнмæ гæсгæ, гъæуама ахæсса нæ рæсог, федауцæ, цитгин, тухгин дигорон æвзаг. Номдзуд, курухон академик Абайти Васо Малити Георгий исфæлдистади туххæй уотæ финста: «Дигорон дзурд Георгимæ цæуй уотæ рæсогæй, зæллангæй æма уодæнхæстæй, æма си сæндтадæ кæнун æмбæлуй». Царди медæгæ алцидæр ахурæй æй, æма мах нæ кæстæр фæлтæри хæццæ бийнонти астæу дæр, алли рауæн дæр ихæсгин ан дигоронау дзорунбæл. Нури уавæр уотæ тæссаг иссæй æма къуар анзей фæсте адæмæн сæ фулдæрей гъæудзæй æ маддæлон æвзагмæ тæлмацгæнæги анхос.

   Изол Турки паддзахади ци дигорон адæм цæрунцæ, уоми ка райгурдæй, йетæ дæр ма махæй бæрзонддæр дарунцæ сæ сæртæ сæ рагфиддæлти цæмæдессаг æвзагæй, дзорунцæ ибæл, исæфун æй нæ уадзунцæ. Ами мæнмæ ес уæхæн гъуди æма цæстæнгас, цалинмæ нæма байрæги кодтан, уæдмæ арф ниссагъæс кæнæн нæ еугур дæр, ма ма бауадзæн нæ дигорон æвзаг бунмæ æрхаун! Исони бони нин фæлтæртæ, дзиллитæ еци рæдуд нæ ниххатир кæндзæнцæ. Афонадæбæл зæрдæй байархайæн, цæмæй дигорон дзурд фулдæр игъосун райдайæн, цæмæй нæ цийни дæр, нæ зини дæр, радио æма телеуинунади дæр хузæнон дигорон æвзагбæл радзурд æма ракувд фулдæр игъосун райдайæн, уобæл. Адæми æносон хъаурæ, цитгиндзийнадæ, йе ’гъдау, æ кадæ æма æ намус æнцæ æнæмæнгæ маддæлон æвзаги хæццæ æнгон баст. Зундгонд немуцаг философ Фридрих Ницше куд финста, уомæ гæсгæ маддæлон æвзаг æй æма уодзæй алкæддæр фиддæлтæй райсгæ æцæг хæзна.

     Æруагæс ми кæнуй, мæ цитгин Ирæфи райони цæргутæ дæр, нæ уарзон райони газет «Ирæф»-и кæсгутæ дæр мæ раст ке балæдæрдзæнцæ, йе. Æруагæс ми кæнуй, мæ аци гъудитæ мин бакæсгæй, беретæ зæгъдзæнцæ: «Æцæгæй дæр, нæ райони цæргутæ æмткæй райсгæй нæ дигорон æвзагмæ бавзарæн нæхе рахатун! Уотæ растдæр уодзæй! Цæмæй нæ маддæлон æвзагæй раст пайда кæнгæй, нæ фæткитæ, нæ адæми кадæ, культурæ æма æгъдау æнæмæнгæ къæпхæн бæрзонддæр фæккæнæн!». Адæми астæу ма хæтуй уæхæн курухон гъуди: «Æхе ка нæ уарза, йе инней дæр нецихузи бауарззæй». Уотæ макæмæ кæсæд æма нæхе ку райзол кæнæн, уæд нæ кадæ, нæ лæгдзийнадæ, нæ тогихатт фæббæрзонддæр уодзæнцæ. Нæ цитгин, рæсугъд дигорон кадгин æвзаг цæуа гъæуама раст надбæл.

                                                   Дзансолти Витали Агубекири

                                                 фурт, Ирæфи райони                  

                                                   Уæлæмхасæн ахуради директор

                                                   РЦИ – Аланийи ахуради скъухт

                                                   косæг.