Новости

Ӕнсувӕри туххӕй

Цӕликкати Ахмӕт

Радзурд

 

Е раги адтӕй, хъӕбӕр раги...

Цардӕнцӕ дууӕ ӕнсувӕри - Аузби ӕма Псимахо. Гъӕздугдӕр сӕ не ’схудтайсæ ӕма мӕгур дӕр. Алцидӕр сӕмӕ- фагӕ, хуӕнхаг лӕгӕн куд ӕнгъезуй, уотӕ. Сӕ фидӕ ку рамардӕй, уӕд Аузбийӕн, хестӕр ке адтӕй, уомӕ гӕсгӕ хӕдзарӕ ӕ бӕрни байзадӕй. Псимахо ба - хуӕрз саби, Аузби ин ӕнсувӕрӕн дӕр ӕма фидӕн дӕр бӕзтӕй.

Тузмӕг ӕй хуӕнхаги цард. Дзӕгъӕл боц миутӕн си бунат нӕййес. Аузби дӕр ӕ минкъий ӕнсувӕрӕн ӕнӕгъӕуаги диги-дигитӕ нӕ кодта. Некӕд имӕ бахудтӕй, некӕд ӕй барӕвдудта... Рӕстӕг цудӕй, ӕма Псимахо дӕр ӕ биццеуи кари цӕун байдӕдта. Ӕ фезмӕлд - цӕрдӕг, бӕхбӕл бадунмӕ, гӕрзти хӕццӕ архайунмӕ - хъӕбӕр хуӕрзарӕхст. Ӕма ибӕл кизгуттӕ сӕ цӕстӕ уайтӕккӕ ӕрӕвардтонцӕ.

Уӕди дзамани гъӕуама алли биццеу дӕр ести гьуддаги фескъуӕлхтайдӕ. Аузби е ’нсувæри ӕ хӕццӕ хӕтӕнти ракӕнидӕ - уадзӕ, ӕма фӕлтӕра биццеу, е ’мгæрттæй уӕлдай фӕстегӕй ма байзайа!

Ӕма зинтӕй рартастайдӕ лӕг, адӕни цӕсти сӕ дууемӕй кадгиндӕр ка адтӕй, донӕн е ’рфити берӕ хӕттити ка бацудӕй, еци «ӕрра бӕхгин» Аузби, ӕви, хӕтӕнти фагӕ ка нӕма ӕрхаттӕй, еци ӕнӕрцӕф игурд Псимахо. Аузбийи зӕрдӕ ирадӕй е 'нсувӕрӕй, ӕхемедӕгӕ си боз ӕма сӕрустур адтӕй, кӕд имӕ раздӕрау ӕхе тузмӕгӕй ӕвдиста, уӕддӕр.

Ӕнзтӕ цудӕнцӕ. Аузби фӕххестӕр ӕй, ӕ бецъоти уорситӕ фӕззиндтӕй. Ӕ лӕги кари бацудӕй Псимахо дӕр. Цидӕр римӕхст гъуди ӕнцад нӕ уагъта хестӕр ӕнсувӕри, ахид ин е 'рфгутӕ кӕрӕдземӕ ӕрбалхъевун кӕнидӕ.

Еууӕхӕни бадзурдта Псимахомӕ:

-              Еу-дууӕ дзурдемӕн мӕ гъӕуис.

Биццеу имӕ бацудӕй. Аузби еуварсӕрдӕмӕ разилдта ӕхе ӕма, цума ӕ дзубандитӕ фӕлсодзгӕ кодта, уой хузӕн

сӕ зинтӕй фӕразта дзорун дӕр:

-              Еу гъуддаги туххӕй дин зӕгъуйнаг адтӕн. Ӕвӕдзи ӕй

дӕхуӕдӕг лӕдӕрис, циуавӕр гъуддаг ӕй, уой... Бӕласӕ дӕр ма тауӕ исуадзуй. Адӕймагӕн дӕр ӕ ихӕс ӕй ӕ фӕсте фӕд ниууадзун... Кизгӕ нӕ синхон ӕй, хуӕрзгъӕдӕ муггагӕй. Гъуддагӕн фӕстӕдӕрмӕ уадзӕн нӕййес, кӕнунӕй гъӕуй...

Аузби ӕвваст ӕхе фӕззилдта ӕма, е 'нсувӕрмӕ нӕ бакӕсгӕй, иуазӕгдонӕмӕ ӕхе райста. Псимахо ӕвеппайди куд рафӕлорс ӕй, е ’уæнгти ехӕнрезӕ куд рауадӕй, уони нæ фӕууидта.

Псимахой дӕндӕгутӕ кӕрӕдзебӕл рандзавдӕнцӕ. Ӕмир гъӕрзун исервазтӕй ӕ реуӕй. Фурмӕстӕй ӕви фурристӕй? Уой ӕхуӕдӕг дӕр нӕ балӕдӕрдтӕй. Еуцӕйбӕрцӕдӕр къехӕй байзадӕй, уӕдта уӕззау къахдзӕфтӕй рараст ӕй гъӕуи кӕронмӕ...

Цалдӕр бони ӕхецӕн бунат нӕ ирдта Псимахо. Бонивайӕнти ӕ бӕхбӕл саргъ райвардта ӕма думги хузӕн ӕрбайсавдӕй. Ӕхседгӕ монцтӕ ин ӕ зӕрди уедӕгтӕ ардуанихузӕн хафта...

Еууӕхӕни фӕсӕхсӕвӕрти зубути фӕлладӕй сӕхемӕ ӕздахтӕй биццеу. Гъӕдти, будурти ӕнӕсӕрбӕрӕг, ӕнӕбари хъеллауӕй ӕ хъаурӕ байсустӕй, ӕ нифс расастӕй. Сӕ хӕдзарӕмӕ куд бахӕстӕг ӕй, уотӕ кауи разӕй райгъустӕй силгоймаги фӕлмӕн гъӕлӕс:

-              Псимахо, уӕ Псимахо, еуминкъий фӕллӕууай.

-              Асиат ку дӕ! - ӕнахур цийнӕ ӕма дес ӕ гъӕлӕси исеу ӕнцӕ Псимахойӕн.

Сонтӕй фӕууорӕдта ӕ бӕхи.

-              Ӕнгъӕлмӕ кастӕн де 'рбацудмӕ. Хъӕбæр дӕмӕ ӕнгъӕлмӕ кастӕн... Мӕ зӕрдӕ мӕ реуӕй ратонуй... Ӕртӕ боней фӕсте мӕ де 'нсувӕрӕн дӕттунцӕ... Мӕн нӕ фӕндуй... Мӕн дӕуӕй уӕлдай неке гъӕуй... Еунӕг дӕу равзурстон аци устур дуйней...

Асиати цӕститӕ парахат игон рацӕнцӕ, ӕнахур цирен арт си иссугъдӕй.

Псимахой сæрмӕ тог ниццавта, расуги хузӕн ӕхе ӕривазта кизгӕмӕ, фал ӕвваст ӕхемӕ ӕрцудӕй. Асиати уарзти дзурдтӕ ибӕл ӕхседӕрфау ӕмбалдӕнцӕ, ӕма ци фӕцайдӕ, уой нӕбал зудта. Фӕстагмӕ ибӕл содзгӕ маст фӕттухгиндӕр ӕй, барӕ-ӕнӕбари ӕ цъухӕй цидӕр ӕфхуӕрӕн дзубанди исервазтӕй, ӕхсӕй ӕ бӕхи рагъ ӕрдзӕхст ласта ӕма цӕстифӕнникъулдмӕ ӕхсӕви тари ӕрбадӕлзӕнхӕ ӕй... Кизгӕ ӕ сӕрбӕттӕнӕй ӕ цӕсгон рамбарзта ӕма нигъгъӕрзтӕй. Псимахо ба дзӕгъӕл будурти тахтӕй, ӕ сӕр, ӕ фат нӕ лӕдӕргӕй... Бӕх ӕвваст фӕхъхъан ӕй. Биццеу саргъӕй ратахтӕй, зӕнхӕбӕл дӕлгоммӕ ӕрхаудтӕй ӕма... Ӕма ӕнӕбон силгоймаги хузӕн богъ-богъ кӕнун байдӕдта ӕхсаргин ирон бӕхгин Псимахо. Ӕ цъухӕй нӕ цох кодта еунӕг ном:

-              Асиат!.. Асиат!.. О Асиат!..

Раст еци сахат Аузби ба, ӕ къӕхтӕ ӕ буни бакодта, уотемӕй бадтӕй иуазӕгдони ӕма къехӕй кастӕй еу рауӕнмӕ. Е зудта хабӕрттӕ. Асиат ӕма Псимахо ку фембалдӕнцӕ, уӕд кауи рази лӕудтӕй. Балӕдӕрдтӕй гъуддаг ӕма сабур къахдзӕфтӕй ӕхе райста сӕхемӕ. Ӕма имӕ еци сахат уотӕ фӕккастӕй, цума ӕ цӕсгони ӕнцъулдтӕ фӕффулдӕр ӕнцӕ...

Киндзӕхсӕвӕр рахецӕн ӕй. Аузби гъузгӕ фӕццӕуй е 'ригон уосӕмӕ. Фал бал раздӕр бауадӕй е 'нсувӕри уатмӕ. Дзоруй имӕ:

-     Псимахо, рауайай!

Биццеу имӕ рацудӕй. Аузби ин ӕ къохбӕл ӕрхуӕстӕй ӕма ’й ӕ хӕццӕ ракодта. Ӕ нӕуӕг уосӕ ци уати адтӕй, уой дуар бакодта ӕма ’й медӕмӕ бансуста. Ӕхуӕдӕг дӕр ӕ хӕццӕ бацудӕй:

-     Ма ко, Асиат! Мӕнӕ дин ӕй ӕрбакодтон...

Уӕдта Псимахой уодаист цӕститӕмӕ кӕсгӕй, ӕ дзубандимӕ бафтудта:

-     Ме 'нсувӕр, атӕ еугурӕйдӕр Хуцауи арӕзт гъуддӕгутӕ ӕнцӕ. Е 'уазӕг уотӕ... Уӕ амонд берӕ...

Ӕма фендӕдуар ӕй.

Псимахо ӕ кеми ку ӕрцудӕй, уӕд ма е 'нсувӕри фӕсте бӕргӕ рауадӕй, фал дзӕгъӕли: айдагъдӕр ма идардӕй ӕрбайгъустӕй бӕхи къӕхти гъӕр.

Ӕхсӕви тари ӕхсаргарди ӕскъотти хузӕн ниййазӕлдӕй Псимахой уодаист гъӕр:

-     Аузби-и-и!

Зӕронд ӕй нур Псимахо. Фуригъоли хузӕн ӕхсӕз биццеуи ӕма ин еунӕг цъӕх кизгӕ балӕвар кодта Асиат. Амондгунӕй фӕццардӕй Псимахо. Хуцауи хуарзӕй хайгин адтӕй ӕдзохдӕр. Гъе, фал ин цидӕр нӕ фагӕ кодта ӕ цард-цӕрӕнбонти... Аузби цума зӕнхи скъуди ниххаудтӕй, уоййау, ци ӕхсӕвӕ ралигъдӕй, еци ӕхсӕвӕй фӕстӕмӕ некӕцӕйбал разиндтæй. Кӕми ӕй нӕ фӕййагурдта Псимахо, ци рауӕнти нӕ фӕззилдӕй - ӕ кой, ӕ гъӕр дӕр нӕбал адтӕй.

-     Ци фӕдтӕ, мӕ еунӕг ӕнсувӕр? - ахид гъӕрзӕгау исервӕзидӕ Псимахой реуӕй. - Мӕ мӕлӕти размӕ ма дӕ еу уинд уӕддӕр ку фӕккодтайнӕ!

Еууӕхӕни бабӕй Псимахо мӕтъӕлӕй бадтӕй ӕ уати. Евгъуд бӕнтти имисуйнӕгтӕ ибӕл ӕртухстӕнцӕ, ӕ зӕрдӕ ин ӕлвастонцӕ. Уалинмӕ кадӕр тургъи дуар ӕрбахуаста. Цалдӕр минуттей фӕсте уатмӕ ӕрбахизтӕй губур зӕронд лӕг. Ӕрбахизтӕй, зӕгъгӕ, Псимахой дууӕ биццеуи ибӕл хуӕстӕнцӕ, уотемӕй ӕ лӕдзӕгбӕл ӕнцойнӕгӕнгӕй тухтӕ-фудтӕй ӕрбахизтӕй медӕмӕ.

-     Фарнӕ дӕ хӕдзари, Псимахо! - загъта зӕронд лӕг.

-     Хуцауи иуазӕг уо! - дзуапп ин равардта Псимахо ӕма исистадӕй.

Иуазӕг хӕдзари къумтӕбӕл ӕ цӕстӕ радардта, уӕдта Псимахой ӕрдӕмӕ бакастӕй.

-     Нӕ мӕ зонис, Псимахо? Кӕддӕр хуарз зонгӕ адтан.

Фусун ӕрбацӕуӕгмӕ бакӕститӕ кодта, ӕма ибӕл ӕвваст резӕнгӕ бахуӕстӕй. Дзурдтӕ ӕ хъури ниндзуг ӕнцӕ, уӕдта ӕ гъӕлӕсӕй ӕвеппайди исервазтӕй:

-     Аузби...

-     Гъо, ӕз дӕн... Псимахо... Нӕбал бафӕразтон... Мӕ зӕронд ӕстгутӕ ма ӕрбахастон... мӕ фиди бундормӕ... Тухтӕ- амӕлттӕй...

Псимахо е 'нсувӕрӕн нихъхъури кӕнунмӕ куд гъавта, уотемӕй е дӕргъӕй-дӕргъӕмӕ къелабӕл ӕрхаудтӕй ӕма ӕ бон исистун нӕбал адтӕй, айдагъдӕр ма ӕ дзубанди сабурӕй игъустӕй:

-     Мӕлунмӕ ӕрбахилдтӕн, мӕлунмӕ, Псимахо... Табу Дӕхецӕн, ме 'скӕнӕг Хуцау, ӕгайтима мин мӕ фиди бундор фӕууинун кодтай. Псимахо... Ме 'нсувӕр... Псимахо...