Цард... Еу фæккастæй иннемæ. Уалдзигон деденæгау райхæлуй, цард раеудагъ уй, уæдмæ ба сау мæлæт ба æ базуртæ рауадзуй æма æй æ дзæмбутæй ратонуй, уарзон ин ка исуй, еци адæми æхсæнæй.

    Уотæ фæззæгъунцæ: «Хуарз лæг æрмæст æ бийнонтæн нæ рамæлуй, фал æгас гъæубæстæн дæр». Æнæмæнгæ, аци загъд комкоммæ хауй Гæтити Рамазани фурт Маирбекмæ  дæр. Адæмæн хуæрзгæнæг, муггаги хæццæ æнгом цæрæг, зæрдæ æма зунди бæркадæй æнхæст. Æрмæст æ марди бони ци адæм æрцудæй Гæтити хæдзарæмæ, Маирбегæн фæстаг «фæндараст» зæгъунмæ, уомæй дæр бæрæг адтæй, кæдзос, рæсугъд уоди хецау ке адтæй, ейæ. А дуйнебæл Маирбег берæ нæ бацардæй. Райгурдæй 17 маййи 1956 анзи. Æ лæги кари бацудæй. Еци рæстæгмæ ци адæми хæццæ куста æма цардæй, уони зæрдити ниууагъта рохс фæд.

     Берæ рæсугъд фæндтæ адтæй Маирбеги зæрди. Æ мæтæ алкæддæр адтæнцæ æ бийнонтæ, æ хеуæнттæ, æ уарзон æнсувæртæ æма æ хуæрæ. Маирбег æ сувæллонæй фæстæмæ бадгæ некæд кодта. А алли бони фудæбонæ æма хъиамæтæй хаста æ бийнонтæ. Æфсади рæнгъитæй ку исæздахтæй, Райгурæн бæсти размæ йе ’хæс рахецæнгæнгæй, уæд исахур кодта гъæууон – хæдзарадон техникуми. Арвист æрцудæй кусти фæдбæл Мæздæги райони совхоз «Терек» - мæ бухгалтерæй. Бакуста си цалдæр анзи, фæстæдæр арбаййивта Ирæфи районмæ. Райдæдта косун гъæууон-хæдзарадон управлений. Æма алли рауæн дæр е ΄мгосгутæн исуидæ хеуон, уарзон. Кадæ ин кодтонцæ гъæубæстæ. 

    Æ амонд иссердта Сарахъати Ири хæццæ. Исæнтæстæйсин æртæ фурти. Надбæл сæ æривардтонцæ. Алкедæр си иссæй бийнонтæ. Федар къахдзæфтæй цæунцæ царди фæндæгтæбæл. Гæтити муггаги адтæй кадгин лæгтæ. Маирбег дæр фæстаг нæ байзадæй. Æ фиди кадæ нæ бауагъта æрниллæг кæнун. Æ хуарз гъуддæгтæй æ бийнонтæн, æ ахилæн амонд хаста, ирæзгæ фæлтæри рæсугъд надбæл аразта. Агурдтонцæ æй хуарздзийнади дæр æма зини дæр æгъдау рæсугъд рахæссунмæ. Ахур кодта æ зæнæги дæр ескæмæн балæггадæ кæнунбæл, æндæр адæймаги лæдæрунбæл. Етæ адтæнцæ, æхуæдæг æ царди нисанæн ке ивардта, æнтæстгунæй ке æнхæст кодта, еци гъуддæгтæ.

Æхе амондгун худта Маирбег, æ тумугъ бийнонти цæрайæй цардæй. Фал ин æ хуæрзуод неци исагъаз æй. Бæргæ ма гъæбесæй фæххуæстæй карз нези хæццæ, фал ци загъдæуа хъисмæтæн. Цардмондагæй рахецæн æй æ дуйней рохсæй. Берæ хæттити ма æ цардæмбал Ирæ, фурттæ Тамерлан, Сафарбий æма Алик, киндзитæ дуари гуппмæ, сæ зин феронх уогæй, ракæсæ – ракæсæ кæндзæнцæ. Сæ зундамонæг, сæ рахуæцæн фиди мæлæт си нæма æруагæс кæнуй нур ма. Хуарз лæг ке адтæй, йе уомæй дæр бæрæг æй, æма æй æ киндзитæ æгæрон уарзтæй ке уарзтонцæ, лæггадæ ин кодтонцæ, бозæй си бацудæй йе ’цæг дуйнемæ.

25 мартъий уодзæй 40 бони, кæдæй нæ астæу нæбал æй, уæдæй. Нæ сабур кæнуй уоди рист. Зæрдхъурмæй æй имисунцæ. Æма куд нæ. Кадæй уæлдай, æ фæсте лæгъуз гъуддагæй неци ниууагъта. Æрмæст æ бийнонтæ æма хеуæнттæ нæ, фал æй имисунцæ æ берæ æмбæлттæ æма æмгæрттæ. Нур ма сæ бон ци æй, «рохсаг» загъунæй уæлдай.

     Æносмæ ка дæ зудта, ке уарзтай æма дæ ка уарзта, дæ къабазæ, де ’мкосгутæ, де ’мбæлттæ, уони  зæрдити байзайдзæнæ, Маирбек. Дуйне скæнæгæй ба корæг ан, цæмæй дæ фарнæ мæрдтæмæ дæ хæццæ ма фæххæссай, фал æй дæ кæстæртæн, муггагæн ниууадзай.

     Гæтити бийнонтæарфæ кæнунцæ, сæзинæй син хай ка райста, сæ фарсмæ кабалæудтæй сæуæззаурæстæгихæстæгæй, хеонæй, адæгонæй, синхагæй, сæрист син ка фæррæуæгдæркодта, уонæн. Сæхе хæдзæртти æнафони зин макæд фæййинæнтæ. Сæ зæрдитæ рохс уæнтæ. Игъосун кæнунцæ Гæтити Маирбеги 40 бони ке уодзæнцæ 25 мартъий Чиколай гъæуи Будтути Мухай номбæл гъæунги 39 хæдзари.

Бабочити Этери