Поэтикадæн

 

Аййев, рæсог, гъæздугæмазæлланггæнгæдигоронæвзагбæлдессагипоэтиконшедевртæ ка ниффинстаæмафинсуй, уæхæнисфæлдистадонкосгутæнæмæХуцауифæндæйес, кæдберæнæ, уæддæр. Уонæйеуæй, нæсæрбæрзæндтикæмæйхæссæн, поэт, прозаик, публицист, журналист ХидиртиБатæрбегифуртЕхъя. Кезæгъунæйгъæуй, Ехъяйæн поэзий тумугъибантæстæйæцæгисфæлдистадиæнæкæронбундортæбасгарун. Æнæмæнгæ, парахатæйæ поэтикон диапазон: æнкъард, трагиконмотивтæ, цардинисанеуæгбæлуæззаусагъæстæ, исфæлдистадонкосæгиуодхайрагдузæрдуг, хуæрзаййевходæнбилæзаргутæуарзондзийнадæбæл. Æ исфæлдистадонбундор – ниффинстаавдпоэми, сæдæйфулдæрæмдзæвгитæ, радзурдтæ, очерктæ, некеуадзунцææнæмæтæй. Æ финститæрацудæнцææртæкиунугемæй: «Адæмифарнæ», «Есе» æма «Уазайбуни».

ХидиртиЕхъяйномбæлаллианздæрарæзтæрцæуй æ райгурæнгъæуЛескениимисæнизæртæ, номерæнисфæлдистадонмадзæлттæ. Макæднуриуæнгæуæхæнравдиститæ, æмдзæвгитæкæсуниеристæарæзтцудæнцææрмæстЛескениастæуккагскъолайахурдзаутиастæу, уæдацианз ба литературон конкурс аразгутибафæндæадтæйрайонискъолатиахурдзаутææмакультуриХæдзæрттиархайгутиастæурапарахаткæнун Ехъяй арф гъудигун, медесгунæмдзæвгитæ.

Хидирти Батæрбег æма Зурмæхани фурт Ехъя райгурдæй 1 июли 1934 анзиЛескенигъæуи. Æртæанзиибæл ку исæнхæстæй, уæд æ фидæБатæрбегæверхъауиисæфтракодта, ецирæстæги НКВД-и косгутææрбацæуиуонцæ, æмаке æ кустæй, ке æ бийнонтиæхсæнæйракæнионцæ. Цубуррæстæгмæкемаргæракæнионцæ, ка хастифæууидæма æ кой, æ гъæрдæрнæбалисигъусидæ. ЕциисæфтитæйадтæйХидиртиБатæрбекдæр, кæциæдеугурæйрацардæйæртиндæсæмаинсæйанзи.

УотемæйЗурмæханбайзадæйседзæргæсæйæхсæзсувæллонейхæццæ. Æ бон кудадтæй, уотæсæисбайлæгъкодта, ахурдзийнадæсинравардта, цардитонхисæрауагъта. Уонæйсæеуадтæй, абоникетуххæйæрæмбурд ан, йе.

Ехъяадтæйзæрдæргъæвдсувæллон, районихуæздæр ка ахуркодта, уонæйеу. Скъола каст ку фæцæй, уæд, республики фæлварæнтифæууæлахезуогæй, бацудæйМæскуйЛомоносовиномбæлуниверситетмæ. Уойдæр каст фæцæйхъæбæрхуарзбæрæггæнæнтихæццæ. Ку исæздахтæй æ райгурæнзæнхæмæ, уæдкосунрайдæдтахуæнхаг-металлургонинституттигазеттиредакторæй. Ехъя куста ИрæфиæмаДигорирайонифæскомцæдесирайкомти 2 –агсекретарæй, районикультурихайади, скъолати.

Ехъяйæн æ зæрдæристæй, æгæронуарзтæйцимаддæлонæвзагуарзта, йеæлхъивдкецудæй, уойфæдбæл. Æмаибæл æ цардимедæгихуæздæрхуарзциæрцудæй, зæгъгæ, уæдйеадтæйдигоронæвзагбæлрацæуæгреспубликон журнал «Ирæф» æмареспубликон газет «Дигорæ». «Нур ба ку рамæлон, уæддæрХуцауæйарази. Æгайтимамæцæстæйкæсгæй, райдæдтонцæцæун журнал «Ирæф» æма газет «Дигорæ» нæмаддæлонæвзагбæл», - дзурдтаЕхъя. «Дигорæ»газетти æ фиццаграуагъдтитæй 1999 анзмæ куста бæрнонредакторæй.

Арæх æ финстæгутææрвистанæрайонигазетмæдæрмухурмæ. Æма ин сæмæгазеткæсгутæдæрæнгъæлмæкастæнцæ. Кудзагътан, уотæустураргъкодтамаддæлонæвзагæн, мафинсгæдæруобæлкодта.

ХидиртиЕхъяадтæй æ адæми патриот, кæциирæзгæфæлтæриразæнгардкодтарайгурæнбæстæуарзунмæ, дигоронæвзагæмапоэттæн, финсгутæнаргъкæнунмæ, уомæнæманæетæахуркæнунцæцардиаллихузифæззелæнтæнаккагаргъкæнунбæл. Фæндуйнæ, Ехъяйæнйенæмæлгæ номæгасИристониадæмтизæрдитидæркудлæууа, йемдзæвгитæн ин кударгъкæнонцæ, æ цардихабæрттæ ин кудзононцæ, нæИристонизæнхæбæл ба Ехъяйхузæнкадгинлæгтæфулдæркудуа. Æ райгурæнгъæуЛескеникиунугæдонæхæссуйХидири- фурти ном.

Номерæнисфæлдистадонизæр, кудиннææнзти, уотæнурдæрарæзтæрцудæйЕхъяйæнйенсувæрМæхæмæтифуртХидиртиВалериккифæрци. Равдистмæхундæрцудæйиуазгутæ, Ехъяй ка фæсмардта, йесфæлдистадæн ин аргъ ка кæнуй, уæхæнкадгинæманомдзудадæм. Етææнцæ: журнал «Ирæф»-и редактор Сакъити Эльбрус, газет «Дигорæ»-и сæйрагредакторихуæдæййевæгКолити Виталий, республики финсгутиЦæдесииуæнгтæКъибиртиАмурханæмаХохойтиЭнвер, филологоннаукити доктор ТахъазтиФедар, ИрæфирайониветерантиСоветтисæргълæууæгБетрозтиМайрæн, гъæуихеунаффæйадисæргълæууæгБетрозти Вячеслав. Профессор, филологоннаукити доктор, Санкт-Петербурги сервис æма экономики паддзахадонуниверситетижурналистонкафедриразамонæгТахъазтиВалерийæн ба æ бон иссæун не ссæй, маисæрвистааудиофинстæг, кæцимиустураргъискодтаЕхъяйæнкудадæймаг, уотæдæр, кудфинсæг, уотæдæр.

Конкурсирайдайæни, нæ республики скъухтахургæнæгЦорионтиЗаурЕхъяйтухæйциæмдзæвгæниффинста, уойбакастæй æ фуртифуртЦорионти Сослан. Æркастиархайдтонцæдууинсæйахурдзауемæйфулдæр. Æмдзæвгитæкæсгутæдехгондæрцудæнцææртæкъуаребæлсæкарæмæгæсгæ. Аргъсинкодтонцæсæаййевбакастæнжюрийиуæнгтæ: Ирæфирайонихеунаффæйадикультури управлений сæргълæууæгЗехъетиХетæг, ДигоронтеатрикосæгХъарадзаутиЗаремæ, филологоннаукити доктор ТахъазтиФедар, Лескениастæуккагскъолайахургæнæг, ХидиртиЕхъяйфидиæнсувæрикизгæХидиртиЭммæ.

Архайгутæдзæбæхбацæттæкодтонцæсæхе, бакустонцæсæразамонгутихæццæ. Фал алликонкурсидæрфæууйуæлахездзаутæ. Алли къуарирадзурдифæсте,берæракæнæ – бакæнифæккæнгæй,бæрæггондæрцæуиуонцæхуæздæртæ. Цалдæнмæхатдзæгтæфæккæниуонцæжюрийиуæнгтæ, уæдмæ ба æрцæуæгадæмизæрдитæбайгъæлдзæгкæнионцæмузыкалонномертæйкультуриГалауаникосгутæ. Зæнгити Аслан æмаБетрозтиЛенæракафтонцæ «Хонгæ», ХабелатиАльбинææмаХæмицатиИветæдессагирæсугъдзартæразардтонцæ, ЛескеникультуриХæдзариинструменталон ансамбль ба рацагътаадæмонинструменттæбæл.

Кæстæркъуариастæу 1-аг бунатбайахæстаТауасити Давид (разамонæгАркъаутиДжульеттæ), 2-аг бунат – НамазтиАбдурахман (разамонæгБетрозтиЛарисæ), 3-аг бунат ба – АсетиИветæ (разамонæгХодтиАззæ).

Астæуккагкъуариастæу 1-аг бунатлæвæрдæрцудæйГæдзаонтиФатимæн (разамонæгГадзаонти Анатолий), 2-аг бунат – ГулæртиДианæн (разамонæгДзабайтиАллæ), 3-аг бунат баБетантиВалерийæн (разамонæгБетанти Мальвина).

Хестæркъуариæхсæн 1-аг бунатрайстаСоветтонискъолайахурдзауДадтетиСалимæ (разамонæгДзабайтиАллæ), 2-аг бунат–Темурти Анастасия (разамонæгКатаутиТатьянæ), 3-аг бунат – МалхъартиКатеринæ (разамонæгКатаутиТатьянæ).

Уомæйрахезгæймаконкурсиархайунибарæлæвæрдадтæйкефæндуй, уонæнæгасемæндæр. СæкурдиадæбахастонцæШекерикультури Хæдзарикосæг Гауисти Фиолетæ, кæци байахæста 1-аг бунат,æма Лескени скъолай ахургæнæг Хоцаонти Тамарæ – 2-аг бунат.

Уæлахездзаутæйуæлдаймаæгасархайгутæндæрлæвæрдæрцудæйархайæги Диплом 500 сомейхæццæ.

Культури управлений сæргълæууæгЗехъетиХетæграарфæкодтаравдистисаразгутæн, архайгутæнæмаиуазгутæндæр. «Фæндуйнæ, цæмæйауæхæнизæртæарæхдæрарæзтцæуонцæфæсевæдихæццæ. Уæдиронхнæуодзæнцæнæномдзудадæминæмттæ, сæисфæлдистадонбунтæпарахатгондцæудзæнцæирæзгæфæлтæриæхсæн. Сæразамонгутæн ба мæзæгъунфæндуй, цæмæйалли бон дæркосонцæсæахурдзаутихæццæ, цæмæйбонæй - бонмæфулдæркæнонцæмаддæлонæвзагбæлаййев, рæсугъддзоргутæ, кæцитæмæигъосгæй,адæймагизæрдæрохскæндзæй, идзагуодзæйцийнæдзийнадæй», - загътаХетæг.

Конкурс нивæбæлкудрацæуа, уобæлзæрдиуагæйбаархайдтонцæЛескеникультуриХæдзарисæргълæууæгБадзитиЕвææма æ хуæдæййевæгБетантиМальвинæ.

Исфæлдистадонизæркæронмæ ку æрхъæрдтæй, уæдиуазгутæфингитæмæхундæрцудæнцæ.

ХидиртиЕхъяйæн æ хор рагиранигулдæй, фалæ æ поэзибайзадæйæгæстæн, кударвиайдæнæ, куд хори тунæ, кæцинæахуркæнуйадæймаги ном бæрзондхæссунбæл.

Бабочити Этери