Гасани дууæ уалдзæги
Гасан ке ӕрзӕронд æй, уой аци зумæгӕй хуӕздӕр некӕд банкъардта. Æхе загъдау, турхъæ-мурхъитӕй ибӕл раевгъудӕй, фулдӕр хуссӕни хъанӕй. Уогæ, уотӕ хъӕбӕр зӕронд дӕр бӕргӕ нӕма’й. Æдеугурӕй ибӕл цӕуй цуппаринсӕй анзи. Уой кари ма беретӕ гъӕйттӕй кустгъон фӕуунцӕ тургъи медӕгæ. Фонси гъудтӕ кӕнун уонӕмæ фӕккӕсуй. Фал ци ракӕна Гасан?.. Тугъди рӕстӕги берӕ зинтæ баййафта, цалдӕр хатти цӕфтӕ дӕр фӕцӕй, ӕмӕ нур дӕр ма сӕ ностӕ исресунцӕ.
Аци бон дӕр Гасан ӕ хуссӕни рӕфти уӕнгӕ хъанӕй фӕллӕудтӕй, ӕ сехуар ӕма рӕфтад дӕр уотемӕй фӕййевгъуйун кодта. Гъигӕ кӕнун райдӕдта. Никки ба ма тъайлаги гъар уалдзигон бон искодта. Хор ӕрбазилдӕй кӕрӕзгити комкоммӕ ӕма ӕ зӕлдагӕ тунтӕ ниййаразта хуссӕнмӕ. Сӕ абрикъос бӕласӕ дӕр фӕлмӕн дунги базмалдӕй, ӕ дзӕгӕрӕг ӕфтуд къадотӕ къӕразгӕй ӕрбадарӕ-ӕрбадарӕ кӕнуй, цума Гасани ӕндӕмӕ хонуй, уоййау. Гъӕунгӕй хаттӕй-хатт ӕрбайгъусуй сувӕллӕнтти цъах-мах ӕма ефстаг мӕргъти зарун.

Нӕбал фӕггӕдзӕ кодта Гасани зӕрдӕ. Æ цори къелабӕл ӕ хъӕппӕлтӕмӕ бавналдта ӕма сӕ сабургай ӕ уӕле искодта. Лӕдзӕгбӕл ӕнцайгӕй рацудӕй гъӕунгӕмӕ ӕма тута бӕласи буни бадӕнбӕл ӕхе арӕхсгай ӕруагъта.
Сӕ гъӕунгӕ сӕйраг гъӕунгтӕй еуварсдӕр ӕй, уӕдта бӕрзонддӕргомау рауӕн, ӕма си зӕлдӕ хуарз ирæзуй. Еудадзугдӕр сор ке фӕууй, уомӕ гӕсгӕ си биццеутӕ скъолайӕй уӕгъдӕ рӕстӕги арӕх фӕгъгъазунцæ футболӕй. Мӕнӕ нур дӕр еу къуаремӕй сӕ къозой фӕдбӕл ратӕхӕ-батӕхӕ кӕнунцӕ. Æваст се’хсӕнӕй фӕххецӕн ӕй ӕма Гасани размӕ ӕрбауадӕй, дӕс-еуӕндӕс анзи кӕбӕл цудӕй, уӕхӕн биццеу. Е адтæй Гасани фурти фурт Вано.
— Фестадтӕ, Дада?.. Мӕнӕн цӕмӕннӕ загътай, ӕз ба дин фенхус кодтайнӕ.
— Уӕ, Дада дин дӕ рунтӕ бахуӕра. Дӕу бӕсти мин уалдзӕг фенхус кодта ӕма си ци уӕлдай ес? Биццеу - царди райдайӕн, уалдзӕг ба — анзи райдайӕн. Сӕ дууӕ дӕр — хорӕйдзаг. Уӕ хортӕй нӕ Хуцау бафсадӕд.
Вано бауадӕй хӕдзарӕмӕ ӕма фӕлмӕн бадæн баз радавта. Баз бадӕнбӕл февардта, ӕхуӕдӕг ба Дадайæн
фенхус кодта уобæл æрбадунмӕ, уæдта æ цори ислӕудтӕй.
- Дӕ цӕрӕнбон берӕ ӕрбауа, цо-цо, дӕ гъазуни гъуддаг кӕнӕ, кенӕ ба иннӕ биццеутӕ дӕр дӕумӕ ӕнгӕл кӕсунцæ.
- Мадта дæ ести ку гъæуа, уæд мæмæ фæдздзордзæнæ.
- Хуарз-хуарз, мæ хор.
Вано фӕтътъӕбартт кодта е’мбӕлттæмӕ, ӕма гъазт нӕуӕгӕй исцирен æй. Биццеутæн хатгай сæ гъазт фӕссабур уй ӕма сӕ дзансахъ исервӕзуй. Еци карз дзоргутӕй алкедӕр си е’ргон раздахуй Ваномӕ, цума уой фӕрсӕгау фӕккӕнунцӕ, уотæ. Вано байгьосуй, уӕдта син цидӕртӕ радзоруй, ӕма бабæй гъазун райдайунцæ. Гасан сӕмӕ дзӕвгарӕ фӕккастӕй, фал син сӕ гъазти ӕгъдӕуттӕ нӕ лӕдӕрдтӕй. Уони кари ма ку адтӕй, уæд къозо къахӕй нӕ, фал къохӕй, кенӕ лӕдзӕгӕй къуӕрдтонцæ. Æрмӕст и гъазти медӕгӕ Вано хестӕреуӕг ке кодта, иннæ биццеутӕ дӕр уой дзурдмӕ ке игъустонцӕ, е ба ин ӕхцӕуӕн адтӕй.
Æрагиау Гасан е’ нгаст исаразта, гъӕуи хонсарварсӕрдигæй бӕрзонди ци гъӕди къох ирӕзтӕй, уордӕмӕ. Гъӕддон ӕхсинцъитӕн сӕ уорс дзӕгӕрӕг сӕртӕ ӕрттивтонцӕ цъӕх сифтӕргун бӕлӕсти астӕуæй. Рауӕнӕй-рауӕнти рӕсугъд федудтонцӕ гъӕддаг балий сурхгомау дзӕгӕргутӕ дӕр. Гъӕдӕй дзӕвгарӕ бундӕр лигъз будури ӕристӕфтӕй трактор дæр. Кæд ин æ гъӕр не’гъуста æма’й уотӕ дзӕбӕх нӕ уидта, уӕддӕр Гасан балӕдӕрдтæй, е хумӕ ке кодта, уой. Уомӕ гӕсгӕ ӕ зӕрдӕбӕл ӕрбалӕудтӕй, фиццагдӕр сӕ гъӕумӕ трактор куд ӕрцудӕй, еци бон.
Е адтӕй революций фӕсте, колхозтӕ исаразуни агъоммæ. Цӕветтонгӕ гъӕуи цӕргутӕй дууинсӕй хӕдзаремӕн сӕ хумзӕнхи хӕйттӕ еу рауӕн адтӕцӕ, фал сӕ бахумӕ кӕнуни фагӕ бӕхтӕ ӕма галтӕ ба си некӕмæ адтӕй. Рагацау курдиадӕ ниффинстонцӕ уӕлдӕр хецауадӕмӕ, цӕмӕй син фенхус кодтайуонцӕ трактор исамал кӕнунмӕ. Мартъий фӕстаг бӕнттӕй еу сæумӕ ба ӕгас гъӕубӕл дӕр райгъустӕй цийнаг хабар. Горӕтӕй, дан, ӕрӕрвистонцӕ трактор, ӕма гъӕумӕ нӕбал ӕрбацудӕй, фал донуордӕг зӕнхитӕ хумӕ кӕнун райдӕдта. Адӕн ӕд цъелӕ-мелӕ ниххӕррӕтт кодтонцӕ донуордӕг будурмӕ. Гъӕуи ма райзадӕнцӕ зӕрӕндтӕ, силгоймӕгтӕ ӕма минкъий сувӕллӕнттӕ. Гасан дӕр синхи биццеути разӕй уадӕй трактор уинунмӕ. Будурмӕ куд хӕстӕгдӕр кодтонцӕ, уотӕ сӕ уад сабурдӕргӕнгӕ цудӕй. Бафӕлладӕнцӕ, тухуолӕфт кодтонцӕ, фал уӕддӕр тунстӕнцӕ ӕз фӕрраздӕруонӕй. Хуми кӕрони еу къуар лӕги цӕбӕлдӕр зӕрдиуагӕй дзубанди кодтонцӕ. Трактор, ӕ фӕсте ӕртӕ сау ханхи уадзгӕй, уонӕй райдард ӕй. Биццеутӕ ма рагъавтонцӕ ӕ фӕсте рауайунмӕ, фал сӕ лӕгтӕ нӕбал рауагътонцӕ, нуртӕккӕ ацирдӕмӕ ӕрбазелдзӕнӕй ӕма’й хӕстӕгмӕ фӕууиндзинайтӕ, зӕгъгӕ.
Трактор ӕнӕгъӕнӕ будурӕй еу-сӕдӕ гектарей асӕ хӕрсӕбӕл ӕрбазилдӕй ӕма хӕстӕгӕй-хӕстӕгдӕр кодта. Зӕнхи уӕлцъарӕ ма салд адтӕй, минкъий лӕнцаути ма мети хъӕпӕнтӕ дӕр уорс ӕрттивтонцӕ, фал сӕбæл уӕддӕр ӕ цуд нӕ сабур кодта. Æрбахъӕрттӕй адæни цормӕ ӕма цӕхгӕр лӕуд фӕккодта. Адӕн ибӕл зилдӕй ӕртухстӕнцӕ ӕма устур дессагмӕ кӕсӕгау кастæнцӕ. Тракторист — бӕрзонд саулагъз лӕхъуӕн, ходӕзмолӕгӕнгӕй, дзурдта адӕмӕн, тракторӕн еунӕг бонмӕ цал гектари рафӕлдахун ӕнтӕсуй, цӕмӕй косуй, уони туххӕй.
— Аци трактор хуннуй «Фордзон», — дзурдта тракторист. — Ес ма амӕй тухгиндӕр, цуппар-фондз готони ка ласуй, кенӕ устур бӕласӕ ӕд бундзӕфхӕдтӕ ка истонуй, уӕхӕнттӕ.
Адӕнӕй еуетӕ гурусхӕ каст кодтонцӕ, ӕрмӕст ести зӕгъун ба нӕ бандиудтонцӕ. Биццеутӕ сӕ фурдесӕй сӕ къохтӕй ӕсгарстонцӕ трактор, фал сӕ уайтагъд сау цъидагъи гъӕстӕйдзагӕй фӕстӕмӕ раскъӕфиуонцӕ. Кӕмӕндӕрти си сӕ фийтӕ дӕр ма сау гъолӕнттӕ радардтонцӕ, ӕма сӕбӕл адӕн худтӕнцӕ. Еци бон биццеутӕ байрӕги кодтонцӕ скъоламӕ дӕр, фал син уӕддӕр ахургӕнгутӕ нӕ бауайдзӕф кодтонцӕ.
Бадуй Гасан, хори гъармӕ тавуй ӕ зӕронд иуӕнгтӕ. Цидӕр ӕнахур зӕрдӕрохсдзийнади нисан фӕззиндтӕй е’ нхъирттӕ цӕсгон ӕма цӕстингасбӕл. Уогӕ ба, лӕги цард ци дессаг ӕй. Е ’взонги доги нӕхъӕртон ӕма тухстӕй ци уалдзӕг рарвиста, уомӕн уотид е’ римисун дӕр Гасанӕн дзӕвгарӕ ӕхсицгондӕр ӕй ӕ нури гъӕздуг уалдзӕгӕй.
Сабайти Сулейман
Интернетæй ист хузæ.