Устур æргом æздахта Тазе æхе кæстæрти гъомбæладæмæ дæр. Æхуæдæг син ци хуарз дæнцæ æвдиста, уомæй æй сæ еугур дæр фæнзтонцæ æма иссæнцæ дзилли æхсæн нимади лæгтæ. Лæмбунæгдæр æрлæудзинан Дорофеййи цардвæндагбæл. Е адтæй фæлмæнзæрдæ, арф зунди хецау. Æ еугур цард дæр æ намусгин фидау иснивонд кодта адæмæн хуæрззæрдæй лæггадæ кæнуни гъуддаги. 

Фæснæли скъола каст фæууни фæсте райста ахургæнæги дæсниадæ æма куста Мæхчески скъолай. Ирæзгæ фæлтæр ахур æма гъомбæл кæнуни гъуддаги ин устур æнхусдзийнадæ лæвардта, æ фиди фæлтæрддзийнадæ ке фæнзта, уой амунд ке æнхæст кодта, еци гъуддаг.

Тугъди размæ æнзти райком партий нæ фагæ кодта арæхстгин косгутæ æма скъолай къуар анзи бакосуни фæсте Дорофей æййивд æрцудæй ЕК(б)П-й уæди Мæхчески райкоммæ инструкторæй. Ами дæр æхе хъæппæресгинæй равдиста æма ʹй цубур рæстæги фæсте исфедар кодтонцæ пропагандæ æма агитаций хаййади сæргълæууæгæй. Æригон партион косæг Темирай - фурт æ еугур хъауритæ дæр лæвардта æхсæнадон архайдæн, арæх æмбалдæй Дигоргоми гъæути цæргути хæццæ æма сæмæ хъæртун кодта партий политикæ.

Уæдмæ æгас дуйнебæл райгъустæй æбуалгъ хабар: фашистон Германи æрбалæбурдта Советтон Цæдесмæ, райдæдта тогкалæн тугъд. Нæ бæсти хуæздæр фурттæ исистадæнцæ æма райстонцæ хуæцæндзаумау цифуддар ʹзнагæн нихкъуæрд раттунмæ. Бæгъатæр тугъдонти æмрæнгъæ æрлæудтæй Темирати Дорофей дæр, æма æцæг патриотæн куд æмбæлуй, уотæ æнхæст кодта йе ʹхæс райгурæн бæсти размæ.

Æртæ анзи уæндонæй цудæй тугъдон зин нæдтæбæл, æгъатирæй дæрæн кодта фудголи. Фал уæззау цæфтæ фæууни фæсте е ʹнæнездзийнадæ зингæ фæффæлмастдæр æй, æ бон идарддæр тохун нæбал адтæй æма исæздахтæй æ уарзон Дигоргоммæ. Фал берæ рæстæг нæ бадтæй æнцад. Æ бон уогæ дæр на ʹдтæй дзæгъæли рæстæг евгъуйун кæнун. Æрлæудтæй нæуæгæй æхсæнадон архайди фæндагбæл. Уæди рæстæги парти устур æргом æздахта дзиллон фæрæзнити ирæзтмæ, гъомбæладон кусти уонæй пайда кæнунмæ. Темирати Дорофей федаргонд æрцудæй Махчески райони газет «Колхозон»-и редакторæй. Хумæтæги æнцон гъуддаг на ʹдтæй уæди рæстæги газет уадзунæн ци полиграфон гъуддæгтæ гъудæй, уонæн фадуæттæ исаразунæн. Еуемæй нæ фагæ кодта косгутæ, иннемæй типографий материалон базæ мæгургомау адтæй. Фал Дорофей нæ фæттарстæй еци зиндзийнæдтæ æма нæхъæртондзийнæдтæй. Нифсхастæй бавналдта бæрнон ихæстæ æнхæст кæнунмæ æма ин цубур рæстæгмæ бантæстæй газет афонадæбæл уадзуни гъуддаг æ къæхтæбæл æрлæуун кæнун. Кæд мухури оргæн цæмæйдæрти гъæуагæдзийнæдтæ æййафта, уæддæр «Колхозон»-и фæззиндмæ алли хуæнхаг хæдзари дæр хъæбæр мондагæй æнгъæл кæсиуонцæ. 

Е ʹмкосгутæ Тамати Аврам, Рæмонти Нинæ, Тауасити Хаджибар æма æндæр æмбæлтти æнхусдзийнадæбæл æнцойнæ кæнгæй, редактор ахадгæ мадзæлттæ аразта коллективи исфæлдистадон æнтæстдзийнæдтæ фулдæр кæнунбæл. «Колхозон»-и редакторæй косгæй, Дорофей арæх æрвиста уацхъудтæ «Рæстдзийнадæ» газетмæ дæр. Беретæ си фæууиуонцæ критикон, ма Мæхчески райком æма райисполкоми косгутæй берети зæрдæмæ нæ цудæнцæ, уой фæдбæл ибæл арæх гъæститæ æрбацæуидæ. Гъæстити фæдбæл Махчески районмæ сæрмагондæй æрцудæнцæ уæди «Рæстдзинад»-и редактор Челæхсати Аслæнгерий æма редакций пъисмоти хаййади косæг Гутойти Сергей. Партий райкоми уæди фиццаг секретарь адтæй Нигкоти Беза. Е раст балæдæрдтæй иуазгути æрцуди нисан, æрæмбурд кодта райони активи иуæнгтæ æма карз уайдзæф бакодта, критики хорхбæл ка хуæстæй, уонæн.

Газетти редакторæй косгæй, Дорофей уруссаг æвзаги уроктæ дæр лæвардта Махчески скъолай. Фал устур аргъ кодта маддæлон æвзагæн, финсгæ дæр уобæл кодта.    Дессаг, уой бæрцæ хъаурæ имæ кæцæй адтæй, ма, кæмидæриддæр куста, алкæмидæр Дорофей æхе бавдиста хе гъудибæл хуæст æма закъонбæл цæуæг принципиалон специалистæй, раст фæллонгун лæгæй. Адтæй РСФСР æма СССР-и ахуради скъуæлхт косæг.     

Темирати Тазей фурт Дорофей (Додти) æ цардæмбал Худалони хæццæ исгъомбæл кодтонцæ 4 фурти æма 5 кизги, кæцити раст надбæл æривардтонцæ. Сæ еу, Хъулати Антонинæ, цæруй Чиколай гъæуи. Берæ æнзти дæргъи фæккуста Ирæфи райони культури хаййади. Æй нæ республики культури æскъуæлхт косæг. Мæнæ куд зæгъуй Антонинæ æ фидæ Дорофеййи тухæй: «Æхсæвæ бонмæ нæ хæдзари цирагъи рохс нæ баминæг уидæ. Нæ фидæ уæд газетти æрмæг финста, уæд скъоладзаути тетрæдтæ бæрæг кодта».

Дорофей фæццардæй адæми æмрæнгъæ хæларæй. Хъæбæр хуарз фурт æ ниййергутæн, уарзон цардæмбал æма фидæ, хæсттæгутæ æма хеуæнттæн уарзон.  Нæ уарзта, удта зонгæ дæр нæ кодта æрдæг гъуддæгтæ кæнун нæдæр кусти, нæдæр хæдзари, нæдæр ба царди медæгæ.

Æ царди фæстаг æнзтæ Темирати Дорофей рарвиста Æхсæрисæри. Аци гъæумæ æрледзуни фæсте куста гъæуи скъолай ахури хаййади сæргълæууæгæй, фæстæдæр ба æвзурст æрцудæй гъæусовети æнхæсткоми сæрдарæй. Ами дæр æй цæргутæ берæ бауарзтонцæ æма си арфиаг адтæнцæ.

Хæстæгутæ кæрæдзебæл бæттæг, хестæрæн æгъдаудæттæг, кæстæрæн зундамонæг адтæй Темирати Дорофей. Рæсуъд адæймаг куд кондæй, уотæ уодигъæдæй дæр. Адтæй кæдзос, рæсугъд уоди хецау. Ци æнзтæ бацардæй, уонæми ци адæми хæццæ куста æма цардæй, уони зæрдити ниууагъта рохс фæд. Æ царди нисанæн æвардта æма æнтæсгунæй æнхæст кодта ескæмæн балæггадæ кæнун, адæймаги балæдæрун, ирæзгæ фæлтæри рæсугъд надбæл аразуни гъуддæгтæ. 

Бабочити Э.